Thực tiễn đã minh chứng, “thế trận lòng dân” là yếu tố quan trọng, quyết định đến hình thành sức mạnh chính trị, quân sự, quốc phòng, an ninh để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc. Vì vậy, nghiên cứu, đề xuất các giải pháp xây dựng “thế trận” đặc biệt này trong bảo vệ chủ quyền lãnh thổ khu vực biên giới là vấn đề cấp thiết hiện nay. “Lòng dân” và “thế trận lòng dân” là hai chỉnh thể của một vấn đề, có mối quan hệ biện chứng với nhau. Trong từng thời kỳ cách mạng, “lòng dân” là vốn có và luôn tồn tại khách quan, nhưng có được quy tụ trở thành sức mạnh tổng hợp hay không, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố; trong đó, nỗ lực chủ quan của cấp ủy, chính quyền các cấp với các chủ trương, giải pháp phù hợp để định hướng, tập hợp, quy tụ “lòng dân” về một mối là nhân tố rất quan trọng.
Quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử, kế thừa bài học “dân là gốc” trong các cuộc kháng chiến, Đảng ta đặc biệt coi trọng yếu tố “lòng dân”, lấy việc xây dựng “thế trận lòng dân” làm động lực, tạo sức mạnh tổng hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới của Tổ quốc, ngăn ngừa chiến tranh từ sớm, từ xa. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng xác định: “Xây dựng và phát huy mạnh mẽ “thế trận lòng dân” trong nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân” giữ vai trò hết sức quan trọng trong giai đoạn hiện nay. Khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của “lòng dân” và “thế trận lòng dân”, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Làm hợp lòng dân thì dân tin và chế độ ta còn, Đảng ta còn. Ngược lại, nếu làm cái gì trái lòng dân, để mất niềm tin là mất tất cả.
Hà Giang là một tỉnh biên giới tiếp giáp với tỉnh Quảng Tây và Vân Nam(Trung Quốc), do đó công tác phối hợp xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ biên giới giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng để phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp với thế trận quân sự, an ninh và đối ngoại tạo thành thế trận vững chắc, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.
Nhận thức rõ vai trò, tầm quan trọng của khu vực biên giới, Đảng, Nhà nước ta đã ban hành và tổ chức thực hiện nhiều chủ trương, chính sách đặc thùn nhằm hỗ trợ, phát triển vùng biên giới còn nhiều khó khăn, nhờ vậy, tình hình nphát triển kinh tế - xã hội biên giới Hà Giang đã có nhiều chuyển biến tích cực; hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước được đầu tư xây dựng; hoạt động thương mại biên giới tăng trưởng khá; các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân, công tác an sinh xã hội được quan tâm thực hiện tốt, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước được cải thiện và nâng cao, đặc biệt trong nhưng năm qua ngành giáo dục của tỉnh Hà Giang nói chung và các xã biên giới nói riêng có sự phát triển mạnh mẽ, nhật thức của người dân được nâng lên; từ đó mối quan hệ Đảng, chính quyền với nhân dân và lực lượng vũ trang được tăng cường; chủ quyền biên giới, lãnh thổ quốc gia được giữ vững, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm; quan hệ đối ngoại được mở rộng. Đó chính là cơ sở quan trọng để đồng bào đặt niềm tin vào Đảng, Nhà nước, vào công cuộc đổi mới, tạo nền tảng xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia.
Để thực hiện công tác giáo dục cho thế hệ trẻ trong xây dựng “thế trận lòng dân” giai đoạn hiện nay, Tỉnh đoàn Hà Giang, Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Hà Giang đã chỉ đạo các nhà trường trên địa bàn tỉnh, các cơ sở đoàn đặc biệt là các nhà trường thuộc huyện biên giới có những hoạt động thiết thực. Huyện đoàn và các trường thường xuyên phối hợp với lực lượng Bộ đội Biên phòng(BĐBP) tỉnh tổ chức các hoạt động như tham gia tuyên truyền, vận động nhân dân về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, tập trung tuyên truyền: Luật Biên giới quốc gia, Luật Biên phòng Việt Nam, các hiệp định, quy chế quản lý biên giới, âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch chống phá Đảng, Nhà nước, quân đội, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của quần chúng nhân dân của Đoàn viên thanh niên, đặc biệt là các em học sinh ở các xã thị trấn biên giới về quốc gia, quốc giới, từ đó tích cực tham gia cùng BĐBP quản lý, bảo vệ, chủ quyền, an ninh biên giới. Chỉ đạo các nhà trường chủ động tham mưu đề xuất với cấp ủy, chính quyền địa phương trong tổ chức các hoạt động phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng tổ chức các hoạt động như: Triển khai mô hình tiết học biên cương, chương trình giới thiệu đường biên, mốc quốc giới cho giáo viên và các em học sinh; chỉ đạo cán bộ, đoàn viên thanh niên xây dưng kế hoạch phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng thực hiện chương trình Tháng 3 biên giới, tổ chức tham gia tuần tra bảo vệ biên giới cùng BĐBP … từ đó giúp giáo viên và các em học sinh hiểu thêm về lịch sử đường biên, mốc quốc giới để các em hình thành tư duy và có ý thức trách nhiệm trong việc phát huy truyền thống của dân tộc, từng bước bồi dưỡng cho thế hệ trẻ những tư duy, nhận thức về “thế trận lòng dân” góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới lãnh thổ của Tổ quốc.
Để tiếp tục thực hiện công tác giáo dục cho thế hệ trẻ trong ở khu vực biên giới góp phần củng cố, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc thời gian tới, cần thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản sau:
Một là, tăng cường công tác phối hợp với lực lượng BĐBP trong giáo dục nâng cao nhận thức về nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, cho toàn dân, trước hết là đội ngũ cán bộ, đảng viên, các tổ chức đoàn thể và nhân dân các dân tộc trên địa bàn biên giới, trong đó có đội ngũ cán bộ giáo viên và các em học sinh các nhà trường. Làm tốt công tác phối hợp tuyên truyền để mọi người dân không chỉ nắm vững đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mà còn hiểu rõ, hiểu đúng tình hình thực tế, bản chất của các vấn đề nhạy cảm, phức tạp đang diễn ra, những thách thức về an ninh phi truyền thống khu vực biên giới, vạch rõ các quan điểm sai trái, luận điệu phản động, âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch nhằm tạo nên sự đồng thuận “ý Đảng, lòng dân”. Trên cơ sở đó, mỗi người dân nhận thức đúng quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, ở địa phương, nâng cao cảnh giác cách mạng, tỉnh táo trước các thủ đoạn chống phá của kẻ xấu, tự giác tham gia cùng các cấp, các ngành, các lực lượng thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ biên giới quốc gia trong giai đoạn hiện nay.
Quá trình phối hợp tuyên truyền, giáo dục phải tiến hành thường xuyên, liên tục, đồng bộ, toàn diện và có chiều sâu, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, biện pháp phù hợp với từng đối tượng; gắn với phong trào thi đua và các phong trào, cuộc vận động của các cấp, các ngành, các địa phương để thu hút đông đảo mọi người tham gia, tạo ra các hoạt động sôi nổi, có sức lan tỏa mạnh mẽ; kết hợp chặt chẽ và đan xen giữa giáo dục văn hóa, chính trị với giáo dục truyền thống và các chương trình ngoại khóa về giáo dục bảo vệ biên giới quốc gia, giáo dục thường xuyên với giáo dục theo chuyên đề gắn với các sự kiện chính trị của đất nước, của ngành, địa phương; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình, hệ thống báo cáo viên, tuyên truyền viên, các thiết chế văn hóa ở cơ sở… trong công tác xây dựng “thế trận lòng dân” vtrong tình hình mới.
Hai là, Để xây dựng “thế trận lòng dân” ở khu vực biên giới, trước hết phải xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị, nhất là hệ thống chính trị ở cơ sở ở khu vực biên giới thật sự trong sạch, vững mạnh. Các cấp ủy đảng, chính quyền, đội ngũ cán bộ, công chức, đảng viên cần tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XIII) về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị gắn với thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Tiếp tục đẩy mạnh công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, đặc biệt trong thế hệ trẻ hiện nay; kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tăng cường đối thoại, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc của người dân với tinh thần “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh”. Quan tâm đẩy mạnh phong trào thi đua nhằm phát hiện, biểu dương khen thưởng các điển hình tiên tiến về xây dựng “thế trận lòng dân” và nhân rộng trong toàn xã hội.
Ba là, đổi mới toàn diện, đồng bộ các mặt công tác giáo dục, tuyên truyền, thường xuyên và chủ động nắm chắc tình hình, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Đổi mới và nâng cao chất lượng các hoạt động ngoại khóa của các nhà trường, tích cực tham gia các hoạt động hướng về biên giới nhằm giúp cán bộ đảng viên, giáo viên và học sinh hiểu thêm về đời sống nhân dân khu vực biên giới trong giai đợn hiện nay. Đồng thời ngành giáo dục cần có nhiều hình thức, phương pháp tiến hành công tác phối hợp tuyên truyền xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tích cực tham gia xây dựng cơ sở chính trị, phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực biên giới, nhất là việc tuyên truyền, vận động, giáo dục hướng dẫn và giúp đỡ nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, mỗi cán bộ, đảng viên phải thực hiện tốt phương châm: thận trọng, kiên nhẫn, kiên quyết, hiểu văn hóa truyền thống, phong tục tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội của địa phương để nghe được dân nói, nói cho dân hiểu. Coi trọng “lời nói đi đôi với việc làm”, “làm trước, nói sau”, làm đến đâu, chắc đến đó, lấy hiệu quả công tác làm tiêu chí đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của của mỗi cán bộ, đảng viên trong ngành giáo dục. Mỗi cán bộ, đảng viên, giáo viên phải luôn tôn trọng, lắng nghe ý kiến đóng góp của nhân dân; xây dựng đạo đức, lối sống giản dị, khiêm tốn, tâm huyết, gương mẫu, trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc tạo nên tình đoàn trong cán bộ và nhân dân bền chặt, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” trong giai đoạn hiện nay.
Bốn là, chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá Đảng, Nhà nước của các thế lực thù địch, phản động để bảo vệ vững chắc “thế trận lòng dân”.
Cần thường xuyên tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, các tầng lớp nhân dân và học sinh nhận diện rõ bản chất, phương thức, thủ đoạn của các thế lực thù địch; cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin để họ phân biệt rõ đúng - sai, tốt - xấu, tích cực - tiêu cực, từ đó tạo nên “sức đề kháng”, dần dần hình thành cơ chế “tự miễn dịch” trước những thủ đoạn của các thế lực thù địch. Khích lệ quần chúng nhân dân nêu cao tinh thần yêu nước, niềm tự hào dân tộc, phát huy truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, trong các cuộc kháng chiến trước đây, cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới trong tình hình hiện nay.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng hiệu quả mạng xã hội; đẩy mạnh đấu tranh trên không gian mạng thông qua các ứng dụng Zalo, Facebook, các trang Fanpage, blog, kênh Youtube… bằng những bài viết, bình luận có tính khoa học, chứng cứ rõ ràng, lập luận sắc bén để chỉ rõ đúng - sai, thật - giả; tránh kiểu đấu tranh thiếu văn hóa, không có tính thuyết phục./.
